Medio 2008 is het CBOG gestart met het project Beroepen en Opleidingen in de Ouderenzorg. Er zijn interviews gehouden met sleutelfiguren in de ouderenzorg en in maart 2009 is een invitational conference gehouden over de zorgverlening aan ouderen. Beide hebben het CBOG een aantal vernieuwende gezichtspunten opgeleverd en handvatten geboden voor het vervolg. Verder heeft het CBOG bij de betrokken partijen de wil en de bereidheid geconstateerd om een aantal knelpunten en lacunes aan te pakken.
Het resultaat van de interviews en de invitational conference is vastgelegd in een twee publicaties:
- Rapport Beroepen en Opleidingen in de Ouderenzorg. CBOG 2008/2009
- Verslag Beroepen en Opleidingen in de Ouderenzorg. Invitational Conference, CBOG, 4 maart 2009
Vervolgens heeft het CBOG een aantal thema’s uitgewerkt waarmee een verdiepingsslag kan worden gemaakt. Dit heeft geresulteerd in de essaybundel Gedeelde verantwoordelijkheid, Basis voor een paradigmashift in de opleidingen en de zorg voor ouderen is beschikbaar. De bundel bevat een aantal prikkelende essays van gezaghebbende auteurs die hun visie geven op een toekomstbestendige ouderenzorg, vanuit het perspectief beroepen, functies en opleidingen.
Gedeelde verantwoordelijkheid
Voor een meer geïntegreerde zorgverlening aan ouderen is het noodzakelijk elkaars kennis op waarde te schatten en op de hoogte te zijn van elkaars deskundigheid. Het gaat om het delen van kennis en ervaring en daarmee ook de verantwoordelijkheid; zorgvrager en zorgverlener hebben een eigen verantwoordelijkheid in dit proces.
Dat is de rode draad in alle essays; het moet anders en het kan ook anders, daarover zijn de auteurs het eens. Een andere inrichting van werkprocessen en opleidingen in de ouderenzorg is noodzakelijk. Samenwerken, afstemmen en communiceren zijn steeds belangrijkere competenties, naast beroepsspecifieke vaardigheden.
Wat dit vervolgens betekent voor de beroepen, functies en opleidingen vindt u in de inleiding van de bundel: 'Ouderenzorg in CBOG-perspectief'. Hierin verwoordt het CBOG zijn visie op een toekomstbestendige ouderenzorg.
Interdisciplinair samenwerken en opleiden in de ouderenzorg
In 2010 is het CBOG aan de slag gegaan met de uitwerking van de adviezen en aanbevelingen die het veld heeft gedaan over ouderenzorg. Vanuit het perspectief beroepen en opleidingen focust het CBOG met haar activiteiten op interdisciplinair samenwerken en opleiden in de ouderenzorg. Het CBOG stemt deze activiteiten af met het Nationaal Programma Ouderenzorg (NPO), de KNMG en ZonMW.
In de ouderenzorg van de toekomst zullen twee uitgangspunten centraal staan:
- integrale ouderenzorg: we kiezen niet alleen, zoals tot nu toe, voor het perspectief van zorg en ziekte (zz), maar benaderen ouderen ook vanuit de invalshoek van gedrag en gezondheid (gg). Deze combinatie moet leiden tot een betere integratie van preventie, cure en care.
- vraaggerichte ouderenzorg: dit vraagt een gezamenlijke inspanning van ouderen en zorgverleners die er niet alleen toe moet leiden dat ouderen de hulp ontvangen die aan hun wensen en verwachtingen tegemoetkomt, maar ook dat zij beperkingen als gevolg van hun gezondheidsproblemen op een zinvolle manier in hun dagelijks leven kunnen integreren.
Om integrale, vraaggerichte ouderenzorg te kunnen leveren moeten zorgverleners in staat zijn om interdisciplinair samen te werken. Professionals die alleen hun eigen taken voor de oudere vervullen (multidisciplinaire samenwerking) moeten plaatsmaken voor een team waarin professionals op geleide van de zorgvragen van de oudere behalve hun eigen taken ook gemeenschappelijke taken vervullen (interdisciplinaire samenwerking). Deze omslag naar interdisciplinaire samenwerken stelt andere eisen aan de rollen en de competenties van zorgverleners, met name (maar waarschijnlijk niet alleen) aan de rollen en competenties op het gebied van de samenwerking. Wat ligt vervolgens meer voor de hand dan deze zorgverleners ook samen op te leiden?
Projecten
In 2010 en 2011 heeft het CBOG op het gebied van interdisciplinair samenwerken en opleiden twee projecten uitgevoerd:
- interdisciplinair samenwerken in de ouderenzorg
Onderzoeksvragen:- Welke competenties zijn voor mbo-opgeleide beroepskrachten in de ouderenzorg vereist om goed te kunnen samenwerken met zorgverleners vanuit verschillende disciplines, waarbij steeds de zorgvraag van de oudere centraal staat?
- Over welke competenties beschikken de huidige mbo-opgeleiden die in de ouderenzorg werken, om goed te kunnen samenwerken met zorgverleners vanuit verschillende disciplines, waarbij steeds de zorgvraag van de oudere centraal staat?
- best practices analyseren en in kaart brengen: best practices van multidisciplinaire samenwerking tussen hbo- en mbo-opgeleide medewerkers in de praktijk van de integrale, vraaggerichte ouderenzorg inventariseren, analyseren en in kaart brengen welke competenties hiervoor vereist zijn
